Taurine en lever en nieren: is het veilig?

Taurine zit in energiedranken en sportsupplementen en krijgt soms de schuld van orgaanschade. Maar wat zegt het onderzoek over lever en nieren? De redactie zocht het uit.

Wat taurine doet in het lichaam

Taurine is een zwavelhoudend aminozuurderivaat dat in hoge concentraties voorkomt in hart, spieren, netvlies en hersenen. Het wordt niet in eiwitten ingebouwd, maar werkt als regulator van de vochtbalans in cellen, de calciumhuishouding en de vorming van galzouten.

Het lichaam maakt zelf taurine aan uit cysteïne en methionine, vooral in de lever. Daarnaast krijgen we het binnen via vlees, vis en zuivel. Mensen met een plantaardig dieet hebben gemiddeld een lagere inname, maar ernstige tekorten zijn bij gezonde volwassenen zeldzaam.

Bekend werd taurine vooral als ingrediënt van energiedranken. Daardoor ontstond het idee dat het een stimulerend middel zou zijn of schadelijk voor de organen. In werkelijkheid werkt het eerder dempend op het zenuwstelsel en is het een normaal bestanddeel van ons lichaam.

Sporters gebruiken taurine als supplement in de hoop op beter uithoudingsvermogen, minder spierschade en sneller herstel. Een terechte vraag is dan of extra taurine lever en nieren belast.

Taurine en de lever

De lever is de plek waar taurine wordt aangemaakt en gekoppeld aan galzuren. Die koppeling helpt bij de vertering van vetten. Extra taurine lijkt de lever daarbij niet te overbelasten; overtollig taurine wordt grotendeels onveranderd via de nieren uitgescheiden.

Dierstudies laten zelfs beschermende effecten zien bij leverschade door alcohol of vervetting. Bij mensen zijn die gegevens schaars. Enkele kleine studies vonden gunstige veranderingen in leverenzymen, maar ze zijn te beperkt om behandeladvies op te baseren.

Belangrijk is het onderscheid tussen taurine en het hele product. Gevallen van leverschade die met energiedranken in verband zijn gebracht, betroffen meestal extreme consumptie en andere bestanddelen, zoals zeer hoge doses niacine of grote hoeveelheden cafeïne.

Er zijn geen aanwijzingen dat taurine in gangbare supplementdoseringen leverschade veroorzaakt bij gezonde mensen.

Taurine en de nieren

De nieren regelen de taurinehuishouding door meer of minder terug te resorberen. Bij een hoge inname wordt het overschot eenvoudig uitgeplast. Voor gezonde nieren is dat geen zware taak.

Bij mensen met een verminderde nierfunctie ligt dat anders. Omdat de uitscheiding trager verloopt, kan taurine zich ophopen. De gevolgen daarvan zijn niet goed onderzocht. Wie chronische nierschade heeft of dialyseert, neemt daarom geen taurinesupplement zonder overleg met de nefroloog.

Opvallend genoeg wordt taurine in diermodellen onderzocht als mogelijk beschermend bij diabetische nierschade. Dat is wetenschappelijk interessant, maar geen reden voor zelfbehandeling.

Wat zeggen veiligheidsbeoordelingen?

De Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) beoordeelde taurine in 2009 in de context van energiedranken. Het panel concludeerde dat de blootstelling via deze dranken bij regelmatige consumptie geen veiligheidszorg oplevert.

Een risicoanalyse volgens de Observed Safe Level-methode kwam uit op 3 gram per dag als niveau waarbij ruime gegevens geen nadelige effecten laten zien. Hogere doses zijn in studies gebruikt zonder ernstige problemen, maar met minder gegevens.

Voor een gezonde volwassene is 1 tot 3 gram per dag dus een redelijke bovengrens voor supplementgebruik. Meer is zelden nodig.

Praktische aandachtspunten

Taurine wordt meestal goed verdragen. Bijwerkingen zijn mild en zeldzaam, zoals maagklachten. Toch zijn er groepen voor wie extra voorzichtigheid geldt:

• mensen met een verminderde nierfunctie;
• gebruikers van lithium, omdat taurine de uitscheiding ervan zou kunnen beïnvloeden;
• mensen met een lage bloeddruk of bloeddrukmedicatie;
• zwangere en borstvoedende vrouwen, door gebrek aan gegevens.

Combineer taurine niet automatisch met grote hoeveelheden cafeïne. Veel energiedranken leveren beide tegelijk, en het is vooral de cafeïne die hartkloppingen en slaapproblemen veroorzaakt.

Neem taurine bij voorkeur met water, met of zonder maaltijd. Voor sportdoeleinden wordt in studies vaak inname één tot twee uur voor de training gebruikt.

Wie leverwaarden of nierfunctie wil laten controleren, kan via de huisarts eenvoudig bloed laten prikken op onder meer ALAT, gamma-GT en creatinine.

Conclusies van de redactie

Taurine is een lichaamseigen stof met een gunstig veiligheidsprofiel. Bij gezonde mensen zijn er geen aanwijzingen dat gangbare doses de lever of nieren schaden; in dieronderzoek lijkt eerder het tegendeel het geval.

De voorzichtigheid geldt vooral voor mensen met nierproblemen en voor combinatieproducten met veel cafeïne en suiker. Daar zit het werkelijke risico, niet in de taurine zelf.

Wie taurine als sportsupplement gebruikt, blijft het beste rond 1 tot 3 gram per dag en evalueert na enkele weken of er merkbaar effect is.

Verder lezen? Bekijk onze artikelen over energiedranken en het hart, over cafeïne en prestatie en over leverwaarden bij krachtsporters.

Literatuurlijst

1. EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS). The use of taurine and D-glucurono-γ-lactone as constituents of the so-called "energy" drinks. EFSA J. 2009;7(4):935.
2. Shao A, Hathcock JN. Risk assessment for the amino acids taurine, L-glutamine and L-arginine. Regul Toxicol Pharmacol. 2008;50(3):376–399.
3. Schaffer S, Kim HW. Effects and mechanisms of taurine as a therapeutic agent. Biomol Ther (Seoul). 2018;26(3):225–241.
4. Huxtable RJ. Physiological actions of taurine. Physiol Rev. 1992;72(1):101–163.
5. Waldron M, Patterson SD, Tallent J, Jeffries O. The effects of oral taurine on resistance exercise performance: a systematic review. Sports Med. 2018;48(5):1247–1253.
6. Ripps H, Shen W. Review: taurine: a "very essential" amino acid. Mol Vis. 2012;18:2673–2686.
7. https://steroidilegalionline.it/negozio/iniezione-di-steroidi/testosterone/testosterone-enantato/